کنترل کیفیت مجموعه عملیاتی نظیر اندازه‌گیری یا آزمون است که روی یک محصول یا کالا انجام می‌شود تا مشخص شود آیا آن محصول با مشخصات فنی مورد نظر مطابقت داردیا خیر
عمده بحث کنترل کیفیت مربوط به انجام نمونه گیری از محصولات، بازرسی آن نمونه‌ها و تعمیم نتایج به کل انباشت محصول است که بر اساس روش‌های آماری انجام می‌گیرد. از دیگر روش‌های مورد استفاده در کنترل کیفیت، کنترل فرایند تولید محصول به جای کنترل محصول تهیه شده است که با استفاده از روش‌های آماری مانند SPC و … انجام می‌گیرد. مبحث کنترل کیفیت، جایگاه ویژه‌ای در مباحث نظام‌های جامع مدیریت کیفیت دارد.
مسئول کنترل کیفیت بایستی در سه مرحله مواد و محصولات را با الزامات و استانداردها مقایسه نماید تا اطمینان یابد که محصولات و یا مواد ورودی بدون مشکل هستند.
کنترل کیفیت معمولا در سه حوزه اقدام به کنترل می نماید، مواد اولیه ورودی به سازمان، مواد و محصولات نیمه ساخته و محصولات نهایی.
مسئول و بازرس کنترل کیفیت مواد اولیه ورودی به شرکت ها را با الزامات و استانداردها مقایسه می کند و در صورت تایید بودن، اجازه ورود آنها به شرکت و استفاده در خط تولید را صادر می کند.
الزامات معمولا در سندی با نام طرح کنترل یا کنترل پلن (Control Plan) آورده می شود و تیم کنترل کیفیت بر اساس این سند اقدام به کنترل مواد و محصولات می کند.
بازرسی ها و کنترل ها هم به چند حالت صورت می گیرد:
– حالت اول بازرسی و کنترل چشمی است، مواردی که بتوان با چشم آنها را کنترل کرد مانند وجود لک و خال و کم رنگ شدن بر روی کاغذ، پارگی بسته بندی ها، رنگ، کنترل چسب خوردگی ها , و….
– حالت دوم بازرسی با ابزارها است (لوپ , دنسیتومتر , خط کش و ..) مانند اندازه گیری رنگ ها ابعاد و یا وزن و یا …
– حالت سوم کنترل از طریق آزمایش است، مانند خواص برخی از مواد. (مرکب , الکل , کاغذ ,سلفون , ….) آزمایش بسته به نوع ماده می تواند کوتاه و یا طولانی باشد.